Koelproblemen met een Vetus M4.14 motor

 

Wij hebben een Kent 27 (Loire) met de bekende Vetus M4.14 motor. Dit is een motor met een indirecte koeling, gevuld met koelvloeistof. In 2025 liepen wij bij een vaartocht van Akersloot naar Leiden, Woerden en terug via de Vecht tegen de nodige problemen op met het koelsysteem van de motor. Het begon ermee dat het koelwater van buiten onvoldoende werd aangezogen. De kenners weten het al, de impeller had het begeven en moest vervangen worden. Gelukkig hebben we altijd een reserve aan boord, maar het blijft een priegel werkje met veel kleine boutjes. 

 

Toen dat opgelost was liepen we een paar honderd meter verderop tegen een oververhitte (kokende) motor aan. Koelvloeistof bijgevuld maar een paar kilometer verderop trad het probleem weer op. Letterlijk met stoom en kokend water terug gevaren naar de thuishaven. Achteraf een actie die zeker niet voor herhaling vatbaar is. 

 

Thuis contact opgenomen met Toon Z, een scheepsmonteur met veel ervaring met onder andere Vetus-motoren. Een paar dagen later kwam hij langs en constateerde dat het ergens onder de motor koelvloeistof lekte, waar het precies lekte was niet goed te zien. De eerste gedachte was dat de motor eruit moest worden getakeld om de bewuste lekkage te kunnen vinden. Besloten is om dit te doen tijdens de winterstalling als de boot op de kant ligt. 

 

Begin februari dit jaar kwam hij langs en hebben we de nogmaals motor gestart en onderzocht waar de lekkage in het koelsysteem zit voordat we gingen takelen. ‘Gelukkig’ bleek het een van de twee vriesdoppen (type ‘cup’) te zijn die lekte. Iets wat je niet verwacht omdat de koelvloeistof normaliter het doorroesten van de gegalvaniseerde vriesdoppen moet voorkomen. Blijkbaar is in het verleden de koelvloeistof niet tijdig vernieuwd of te veel aangevuld met water waardoor anti-roest-middel niet meer goed werkte. 

 

Hoewel de motor nu niet hoefde te worden getakeld, was het verwijderen en plaatsen van de vriesdoppen beslist geen sinecure. Bij het te ruw verwijderen van de vriesdoppen, die goed gelijmd (vloeibare pakking) en klemvast in het motorblok zitten, maak je gauw schade aan de zitting van de vriesdop. Ook het goed terugplaatsen vraagt om de nodige ervaring en vaardigheid. Het advies is dan ook niet zelf aan te beginnen.  

 

In de verwijderde vriesdoppen zat aan de binnenkant de nodige roestvorming en twee kleine gaatjes die de lekkage veroorzaakten. Zoals hierboven al aangegeven, de koelvloeistof had dit moeten voorkomen, maar is in het verleden niet tijdig vervangen of teveel verdund met water.  Het advies van de monteur is de koelvloeistof minimaal iedere vier jaar af te tappen en te vervangen door nieuwe koelvloeistof. Verdun de koelvloeistof niet met water, het anti-roest-middel verdun je dan te veel waardoor de werking minder wordt. Controleer regelmatig de buitenkant van de vriesdoppen, zie je roestvorming, vervang deze dan tijdig om lekkages te voorkomen.  

 

Tenslotte, de vriesdoppen zijn GEEN beveiliging tegen het stukvriezen van het motorblok, maar technisch nodig om het blok te kunnen gieten. Dat ze vriesdoppen worden genoemd komt omdat deze doppen bij bevriezing vaak uit het blok worden gedrukt, maar het blok kan zeker stukvriezen ook al komen de vriesdoppen naar buiten.

 

25-02-2026     Jos S.